Ho ya ka tlaleho ya moraorao e lokollotsweng ke Mokgatlo wa Maemo a Lehodimo wa Afrika,Afrika Boroae se e le naha e nang le palo e kholo ka ho fetisisa ea liteishene tsa boemo ba leholimo tse sebelisitsoeng k'honthinenteng ea Afrika. Liteishene tse fetang 800 tsa tlhokomelo ea boemo ba leholimo tsa mefuta e fapaneng li thehiloe ho pholletsa le naha, li haha marang-rang a pokello ea lintlha tsa boemo ba leholimo ka ho fetisisa Afrika, li fana ka tšehetso ea bohlokoa bakeng sa bolepi ba boemo ba leholimo ba libaka le lipatlisiso tsa phetoho ea maemo a leholimo.
Marangrang a naha a ho lekola boemo ba leholimo a se a thehiloe ka botlalo
Tšebeletso ea Boemo ba Leholimo ea Afrika Boroa e sa tsoa phatlalatsa hore ho fihletsoe katleho e kholo kahong ea marang-rang a liteishene tsa boemo ba leholimo tse iketsang tsa naha. “Re fihletse kakaretso e felletseng ea liteishene tsa boemo ba leholimo liprofinseng tse robong ho pholletsa le naha,” ho boletse John Best, motsamaisi oa Tšebeletso ea Boemo ba Leholimo ea Afrika Boroa. “Lintlha tsa boemo ba leholimo tsa nako ea sebele tse fanoeng ke liteishene tsena tsa boemo ba leholimo tse iketsang li ekelitse ho nepahala ha likhakanyo tsa rona tsa boemo ba leholimo ka 35%, haholo-holo litemosong tse feteletseng tsa boemo ba leholimo.”
Lisebelisoa tse tsoetseng pele li ntlafatsa ho nepahala ha tlhokomelo
Moloko o mocha oa lisebelisoa tsa tlhokomelo ea boemo ba leholimo tse hlahisitsoeng ke Afrika Boroa o kopanya li-sensor tsa boemo ba leholimo tse nepahetseng haholo 'me o ka beha leihlo likarolo tse fetang mashome a mabeli tsa boemo ba leholimo ka nako ea sebele, tse kang mocheso, mongobo, lebelo la moea, tataiso ea moea, pula le matla a khanya ea letsatsi. "Lisebelisoa tsa profeshenale tsa boemo ba leholimo tseo re nang le tsona li kenyelletsa li-sensor tsa mocheso tse tsoetseng pele ka ho fetisisa le litsamaiso tsa ho fumana tsa dijithale," ho boletse Moprofesa Sarah Van der Waat, motsamaisi oa Setsi sa Boemo ba Leholimo Univesithing ea Cape Town. "Lisebelisoa tsena li fana ka tšehetso ea data e sa tloaelehang bakeng sa tlhokomelo ea boemo ba leholimo le lipatlisiso."
Tšebeliso e fapaneng e fihletse liphetho tse ikhethang
Marangrang a liteishene tsa boemo ba leholimo tsa Afrika Boroa a sebelisitsoe haholo masimong a mangata a bohlokoa joalo ka temo, lifofane le likepe. Profinseng ea Pumalanga, liteishene tsa boemo ba leholimo tsa temo li fa balemi litšebeletso tse nepahetseng tsa ponelopele ea boemo ba leholimo. “Lintlha tsa tlhokomelo ea boemo ba leholimo li re thusa ho hlophisa nako ea nosetso ka nepo, 'me phello ea ho boloka metsi e fihlile ho 20%,” ho boletse molemi oa lehae Peters. Koung ea Durban, seteishene sa tlhokomelo ea boemo ba leholimo sa koung se fana ka lintlha tse nepahetseng tsa boemo ba leholimo ba Leoatle bakeng sa likepe tse kenang le tse tsoang koung, e leng se ntlafatsang haholo polokeho ea likepe.
Bokgoni ba ho thibela le ho fokotsa likoluoa bo ntlafalitsoe haholo
Ka ho theha marang-rang a maholo a ho beha leihlo maemo a leholimo, bokgoni ba Afrika Borwa ba ho fana ka temoso esale pele mabapi le dikoduwa bo ntlafaditswe haholo. “Re thehile sistimi ya temoso esale pele ya dikgohola le komello ka ho sebedisa data ya maemo a lehodimo ya nako ya sebele e bokelletsweng ke diteishene tsa boemo ba lehodimo tse iketsang,” ho boletse Mbeki, setsebi sa Setsi sa Naha sa Phokotso ya Dikoduwa. “Tlhokomelo e nepahetseng ya boemo ba lehodimo e re thusa ho fana ka ditemoso tsa dikoduwa dihora tse 72 esale pele, e leng se fokotsang tahlehelo ya maphelo le thepa ka katleho.”
Tšebelisano-'moho ea machaba e khothalletsa ntlafatso ea theknoloji
Afrika Borwa e boloka tshebedisano-mmoho e haufi le ditheo tsa matjhaba tse kang Mokgatlo wa Lefatshe wa Maemo a Lehodimo le Setsi sa Yuropa sa Diponelopele tsa Maemo a Lehodimo a Mahareng, mme e ntse e kgothaletsa ntlafatso ya marangrang a diteishene tsa yona tsa maemo a lehodimo. “Re ntse re kenya moloko o motjha wa disebediswa tsa maemo a lehodimo, ho kenyeletswa le ditsamaiso tsa phetiso ya data ya sathelaete le disebediswa tse sebediswang ke matla a letsatsi,” ho boletse Van Niuk, hlooho ya projeke ya tshebedisano-mmoho ya matjhaba. “Dibopeho tsena tse ntjha di tla etsa hore diteishene tsa rona tsa tlhokomelo ya maemo a lehodimo di be bohlale le ho tshwarella.”
Morero oa nts'etsopele ea nakong e tlang
Ho ya ka Leano la Ntshetsopele ya Maemo a Lehodimo la Afrika Borwa la 2024-2028, mmuso o rera ho eketsa diteishene tse ntjha tse 300 tsa boemo ba lehodimo bo iketsang, ka ho tsepamisa maikutlo ho ntlafatseng bokgoni ba ho beha leihlo dibakeng tsa mahaeng le dibakeng tse moeding. “Re tla fihlella ka botlalo tlhokomelo ya maemo a lehodimo dibakeng tsohle tsa tsamaiso ya masepala ho pholletsa le naha,” ho boletse James Molloy, motsamaisi wa tekheniki wa Tshebeletso ya Maemo a Lehodimo ya Afrika Borwa. “Marang-rang ana a maholo a diteishene tsa maemo a lehodimo e tla ba mohlala wa ntjhafatso ya maemo a lehodimo Afrika.”
Litsebi tsa indasteri li lumela hore phihlelo e atlehileng ea Afrika Boroa kahong ea liteishene tsa boemo ba leholimo e fana ka litšupiso tsa bohlokoa bakeng sa linaha tse ling tsa Afrika. Ha tšusumetso ea phetoho ea boemo ba leholimo e ntse e eketseha, marang-rang a tlhokomelo ea boemo ba leholimo a ntlafalitsoeng hantle e tla ba motheo oa bohlokoa bakeng sa linaha tsa Afrika ho sebetsana le boemo ba leholimo bo feteletseng le ho netefatsa polokeho ea lijo.
Nako ea poso: Mphalane-13-2025
